Barış Demirel, Gümrük Müşaviri | Deloitte Vergi Kıdemli Müdürü

Bilindiği üzere, Ticaret Bakanlığı’nca belli kriterleri sağlayan firmalara Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) verilmekte ve bu firmaların gümrük işlemleri daha hızlı ve basitleştirilmiş usullerde yapılabilmektedir.

YYS firmalarının bu basitleştirmelere karşılık olarak bazı bir takım yükümlülükleri düzenli olarak yerine getirmesi gerekmektedir.

Bu yükümlülüklerden biri olan Yıllık Faaliyet Raporu hazırlanması konusu, 25.06.2018 tarihine kadar, alt düzenlemeleri henüz netleşmediği için uygulanamamaktaydı.

"Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırması Yönetmeliği"nde 25.06.2018 tarihinde yapılan değişiklik ile YYS sahibi firmaların Yıllık Faaliyet Raporu hazırlaması veya (hizmet alımı yoluyla) hazırlatması zorunluluğu yeniden düzenlenerek ve usul ve esasları belirlenmiş oldu. Raporun şekil ve içeriği de anılan Yönetmelik ekinde yayımlandı.

Rapor neleri kapsayacaktır?

Rapordan da görüleceği üzere, bu Raporun esasen bir çeşit gümrük sonradan kontrol denetimini öngördüğü görülmektedir.

Bu çerçevede,

  • İncelemenin esasen yeşil hatta işlem gören ithalat ve ihracat beyannamelerinin en az %20’si seçilerek yapılacağı (bir üst limit belirlenmemiştir)
     
  • Gümrük beyannamelerinin gümrük tarifesi (GTİP’in doğru tespit edilip edilmediği), gümrük kıymeti (gümrük vergilerinde matrahın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı), gümrük menşei (üretilen veya satılan ürünlerde eşyanın menşeinin doğru tespit edilip edilmediği) dahil pek çok unsur yönünden inceleneceği,
     
  • Gümrük rejimlerinin (Dahilde İşleme gibi) doğru uygulanıp uygulanmadığının inceleneceği,
     
  • İncelemede muhasebe ve stok kayıtlarının da incelenerek gümrük beyannameleri ile uygunluğunun inceleneceği,

düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, raporun "Sorumluluk" başlıklı bölümünde imza sahibinin raporda yer alan hususların doğruluğunu teyit etmesi gerekecektir.

Rapor kimler tarafından hazırlanacaktır?

Yıllık Faaliyet Raporunun kimler tarafından hazırlanacağına dair Yönetmelikte bir kısıtlama bulunmamaktadır. Bu rapor firma tarafından hazırlanabileceği gibi, hizmet alımı yoluyla da hazırlatılabileceği düzenlenmiştir.

Gerek firma bünyesinde hazırlayacak kişilerin gerek hizmet alımı yoluyla hazırlatılması halinde raporu hazırlayacak olan kişi veya kuruluşlar için asgari yetkinlikler belirtilmemiştir.

Diğer taraftan anılan Raporu düzenleyenlerin yetkinliğinin anılan Raporun yeterliliği, güvenilirliği ve bağımsızlığına dair önemli bir unsur olacağını dikkate almak gerekir.

Raporun hazırlanmasını müteakip önce YYS sahibi firma ile paylaşılacak olup, YYS sahibi firmanın, tespit edilen hususlara itirazının bulunması halinde itirazı bulunan hususları bu raporun ilgili kısmında belirteceği, itirazının olmaması halinde ise raporda belirtilen tüm hususları kabul ettiğini rapor üzerinde beyan edeceği düzenlenmiştir.

Söz konusu Rapor daha sonra raporu düzenleyen tarafından doğrudan Bakanlığa iletilecektir.

Peki Rapor ne zaman düzenlenecektir?

Raporun sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki her 12 aylık dönem sonunda gümrük işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak sertifika sahibince bu dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen 3. ayın sonuna kadar Yıllık Faaliyet Raporunun düzenlenmesi veya hizmet alımı yoluyla düzenlettirilmesi gerekmektedir.

Bu düzenlemenin hayata geçtiği 25.06.2018 öncesinde çok farklı dönemlerde YYS sahibi olan firmaların hangi tarihte Yıllık Faaliyet Raporu düzenleyeceğine ilişkin tereddütler oluştuğundan Ticaret Bakanlığı bu konuya açıklık getirmiştir.

Buna göre;

  • 2015 ila 2017 takvim yılları içerisinde YYS sahibi olan firmalardan sertifika tarihleri 25 Haziran ve sonrasına tekabül edenlerin, sertifikanın düzenlenme tarihini dikkate alarak son 12 ay için Rapor hazırlaması gerekecektir. Yani örnek olarak, 10.07.2016 tarihinde YYS sahibi olan firma için 10.07.2017-10.07.2018 dönemini kapsayan rapor hazırlanacaktır.
     
  • 2015 ila 2017 takvim yılları içerisinde YYS sahibi olan firmalardan sertifika tarihleri 25 Haziran öncesine tekabül edenlerin 2018 yılında Yıllık Faaliyet Raporu ibraz zorunluluğu bulunmamaktadır. Rapor izleyen yıllarda hazırlanacaktır. Örnek olarak, 10.05.2016 tarihinde YYS sahibi olan firma için 10.05.2018-10.05.2019 dönemini kapsayan rapor hazırlanacaktır.
     
  • Diğer taraftan, 3 yıldan fazla süredir YYS sahibi olan firmalar için özel düzenlemeye gidilmiş olup, 2013 ila 2015 takvim yılı içerisinde YYS sahibi olan bu firmalar için 20.09.2017-20.09.2018 dönemini kapsayan rapor hazırlanması gerekecektir.

Raporun düzenlendiği tarihi izleyen 5 iş günü içerisinde YYS sahibine gönderilmesi gerekmektedir. YYS sahibi firma, bu raporu 10 iş günü içerisinde inceleyerek bu sürenin bitimini müteakip 5 iş günü içerisinde raporu düzenlemiş olan kişiye göndermesi gerekecektir.  Raporu düzenlemiş olan kişi bu raporu teslim aldığı tarihi izleyen 5 iş günü içerisinde de sertifikayı düzenlemiş olan Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne gönderecektir.

Rapordaki tespitlerin hükmü nedir?

Yıllık faaliyet raporunda 4458 sayılı Gümrük Kanununun 234 üncü maddesi kapsamında gümrük vergileri yönüyle vergi farkı doğuran bir ihlalin tespit edilmiş olması halinde, bu ihlalin tarife alt pozisyonu (6’lı GTİP) bazında başka bir eşyanın beyanı sonucunu doğurmaması ve YYS sahibi firmanın raporda belirtilen ihlali kabul ettiğini rapor üzerinde beyan etmiş olması koşuluyla, sertifika sahibi bu ihlali kendiliğinden bildirmiş sayılacaktır.

Bu durumda bu bildirim, Gümrük Kanununun 234 üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında "kendiliğinden bildirim" sayılarak, ceza olarak gümrük vergilerinin 3 katı yerine, sadece vergi farkının %45’i kadar idari para ceza uygulanacaktır.