Barış Demirel, Gümrük Müşaviri | Deloitte Vergi Kıdemli Müdürü

Kamuoyunda vergi affı olarak bilinen, vergi ve diğer bazı kamu alacaklarının yapılandırılmasını öngören Kanun tasarısı 30 Nisan 2018 tarihinde TBMM'ye sevk edilmiştir. Anılan Tasarı, çok sayıda vergi ve kamu alacağını ilgilendirmekle beraber, bu makalenin konusunu sadece gümrük idarelerince tahsil edilen vergi ve cezalar oluşturmaktadır.

Tasarı kapsamında, 30.03.2018 tarihinden önce (bu tarih dahil) gümrük yükümlülüğü doğan gümrük vergileri ve cezalarına ilişkin olarak vergi affı ve yeniden yapılandırma imkanı getirilmektedir. Diğer bir ifadeyle, yapılandırmaya konu edilebilecek olan gümrük vergileri ve cezalarının ilgili olduğu ithalat beyannamelerinin tescil tarihinin 30.03.2018 tarihi veya bu tarihten önce bir tarih olması gerekmektedir.

Tasarıyı incelediğimizde hem kesinleşmiş, hem de kesinleşmemiş gümrük alacaklarını da içerdiğinden 2016’da yayımlanan 6736 sayılı Yapılandırma Yasası ile büyük benzerlikler taşıdığını söyleyebiliriz.

Yapıalandırma hakkından istifade etmek isteyen mükelleflerin, Tasarının kanunlaşıp Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar (30.07.2018 tarihi olacağı tahmin edilmektedir) başvuru yapılması gerekmektedir.


Tasarı ile gümrük alacaklarına getirilen af ve indirimler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

  • Vadesi geldiği halde ödenmemiş veya henüz ödeme süresi geçmemiş (diğer bir ifadeyle kesinleşmiş olan ama ödenmemiş olan) gümrük vergileri üzerindeki gecikme faizi ve bu vergilere bağlı idari para cezalarının tamamı silinecektir. Bunun yerine vergi aslına Yİ-ÜFE oranında daha düşük faiz işletilecektir.
  • Vadesi geldiği halde ödenmemiş veya henüz ödeme süresi henüz geçmemiş (kesinleşmiş olan ama ödenmemiş olan) vergi aslına bağlı olmayan idari para cezalarının %50'si silinecektir.
  • Vadesi geldiği halde ödenmemiş veya henüz ödeme süresi geçmemiş (kesinleşmiş olan ama ödenmemiş) olan eşyanın gümrüklenmiş değerine bağlı idari para cezalarının %70'i silinecektir. 
  • Dava açılmış ya da dava süresi henüz geçmemiş olan gümrük vergilerine ilişkin tahakkukların (yani kesinleşmemiş gümrük vergileri) %50'si ve bu vergilere ilişkin gecikme faizi ve idari para cezalarının tamamı silinecektir. Bunun yerine tahakkukun kalan %50'sine Yİ-ÜFE oranında daha düşük faiz işletilecektir. Bu hüküm idari itiraz süresi geçmemiş veya idari itirazda bekleyen tahakkuklar için de geçerlidir.
  • İdari yargıda itiraz/istinaf veya temyiz süreleri geçmemiş veya bu aşamalardaki gümrük vergilerine ilişkin tahakkuklarda, gümrük vergilerinin %80'i ve bu vergilere ilişkin gecikme faizi ve idari para cezalarının tamamı silinecektir. Bunun yerine tahakkukun kalan %20'sine Yİ-ÜFE oranında daha düşük faiz işletilecektir.
  • Sadece idari para cezası için dava açılmış olması halinde, gümrük vergileri ödenmişse veya bu Kanunda belirtilen şekilde ödenmesi halinde, vergi aslına bağlı cezalar silinecektir. Vergi aslına bağlı olmayan idari para cezaları için ise idari yargıdaki bulunduğu aşamaya göre dava açılmış ise %75'i, itiraz/istinaf veya temyiz aşamasında ise en son kararın terkin olması halinde %90, tasdik olması halinde %50' oranlarda indirimler yapılacaktır. Eşyanın gümrüklenmiş değerine bağlı idari para cezalar için ise idari yargıdaki bulunduğu aşamaya göre dava açılmış ise %85'i, itiraz/istinaf veya temyiz aşamasında ise en son kararın terkin olması halinde %95, tasdik olması halinde %70' oranlarda indirimler yapılacaktır.
  • Uzlaşma başvurusu yapılmış ve uzlaşmada bekleyen gümrük vergileri ve para cezaları için de yukarıda belirtilen dava açılmış veya dava süresi geçmemiş (yani kesinleşmemiş) gümrük vergileri ve idari para cezalarına ilişkin hükümler geçerli olacaktır.
  • Kanunun kapsadığı dönemlere ilişkin olarak Kanunun yayım tarihinden önce başlamış ama tamamlanamamış incelemelerde de, 6 taksit ile ödenmesi şartıyla, vergi aslının %50'si ve bu vergilere ilişkin gecikme faizi ve idari para cezalarının tamamı silinecektir. Bunun yerine tahakkukun kalan %50'sine Kanunun yayım tarihine kadar olan dönem için Yİ-ÜFE oranında daha düşük faiz işletilecektir. Diğer taraftan, vergi aslına bağlı olmayan idari para cezası söz konusu ise %75, eşyanın gümrüklenmiş değerine bağlı idari para cezası için %85 oranında indirim yapılacaktır.
  • Kanunun yayımlanacağı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili diğer kanunlara göre tahakkuk ve tahsili gereken ama beyan edilmeyen aykırılıkların pişmanlıkla beyanda bulunulması halinde gecikme faizi ve idari para cezalarının tahsilinden vazgeçilecektir. Bunun yerine vergi aslına Yİ-ÜFE oranında daha düşük faiz işletilecektir.
  • Bu Kanun kapsamındaki tüm kamu alacakları peşin ya da ikişer aylık dönemler ile 6, 9, 12 veya 18 taksitte ödenebilecektir. Peşin ödenmesi halinde Yİ-ÜFE tutarı %90 oranında indirilecek, iki taksit ile ödenmesi halinde ise Yİ-ÜFE tutarı %50 indirim yapılacaktır. Taksitle ödeyene vade süresine göre yüzde 1.045 ila yüzde 1.15 oranında ilave faiz uygulanacaktır.

Oldukça kapsamlı olan ve ciddi indirimler ve ödeme kolaylıkları sunan Tasarının tüm dış ticaret erbabınca incelenmesini, varsa muhtemel risklerinin Kanunun öngördüğü 2 aylık süre bitmeden uzmanlara analiz ettirilerek, Kanunun sunduğu pişmanlık veya kendiliğinden bildirim imkanlarından süresi içinde ve azami ölçüde istifade edilmesi tavsiye edilmektedir.