Arzu AKÇURA, Director (YMM) – International Tax

OECD/G20 BEPS Kapsayıcı Çerçeve kapsamında görüşüldüğü üzere 1 Temmuz 2021 tarihi  itibarıyla 130 üye ülke 2 Yapılı sistemin uygulanarak, dijitalleşen ekonominin yarattığı vergileme sorunlarının çözümü konusunda mutabık kaldı. Uygulama detayları Ekim 2021 ayında yapılacak toplantı ile netleştirilecek.

OECD’ye göre bu yeni çerçeve, büyük çok uluslu işletmelerin faaliyette bulundukları ve kar elde ettikleri ülkelerde adil bir vergilemeye tabi olmaları ile birlikte uluslararası vergi sisteminde “kesinlik” ve “istikrar” oluşumunu da sağlayacak. Ülkeler arasındaki vergi rekabetinin sona erdirilmesi amaçlanmamakla birlikte bu rekabete çok taraflı şekilde anlaşılarak bazı sınırlamalar getirilecek. 

Yapı I (“Pillar I”): 

Yapı I kapsamına öncelikle küresel hasılatı 20 Milyar EUR’yu ve karlılığı %10’u aşan çok uluslu işletmeler girecek. Uygulamanın başarılı olması halinde, söz konusu hasılat tutarının aşamalı olarak 10 Milyar EUR’a kadar indirilmesi planlanıyor. 

Ekstraktif sanayi ve regülasyona tabi finansal hizmetler bu uygulamanın dışında tutulacak. 

Yeni Özel Amaçlı Nexus Kuralı ile kapsama giren çok uluslu işletmeler faaliyette bulundukları ülkeden asgari 1 MN EUR hasılat elde ederler ise, bu ülkelere küresel kazancın paylaştırılması söz konusu olacak. Pazar ülkelerinin vergileme hakkını kullanabilmesi için sabit bir işyeri oluşumu gerekmeyecek/aranmayacak. 40 Milyar EUR altında GSYİH’sı olan ülkeler için ise 1 MN EUR hasılat sınırı 250 bin EUR olarak uygulanacak. 

Hasılatın %10’u olarak belirlenmiş karlılık eşiğini aşan karın %20-30’u kapsamdaki çok uluslu şirketlerin faaliyette bulunduğu pazar ülkelerine hasılat temeline dayanan dağıtım anahtarına göre paylaştırılacak. 

Kapsamdaki çok uluslu işletmelerin kar-zararı, finansal muhasebe kazancına göre tespit edilecek. Zararlar da taşınabilecek. 

Yeni uluslararası vergileme kuralları uygulamaya geçirilirken dijital hizmet vergisi ve ülkelerin tek taraflı olarak uyguladıkları vergilere ise son verilecek. 

Uygulama için çok taraflı anlaşma 2022 yılında imzaya açılacak ve 2023 yılında uygulamaya geçirilecek. 

Konuyla ilgili akla ilk gelen soru bu kapsamda kaç şirketin olduğu/olacağı sanırım… Hatırlanacağı üzere, Biden yönetimi ile geliştirilen ve G7’de üzerinde mutabık kalınan yaklaşım  “en büyük ve en karlı çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesi”  idi. Bu doğrultuda, söz konusu şirketlerin tanımlanması ve asgari şartların belirlenmesi gerekecekti. Hatta, Biden yönetiminin bu kapsamdaki şirket sayısını 100 ile sınırlamak yönünde önerisi de bulunmaktaydı. 

Yapı II (“Pillar II”):

Genel Yaklaşım: 

1. Küresel Matrah Aşındırma Önleme Kuralları  (“Global Anti-Base Erosion Rules (“GloBE”) rules) ile birlikte uygulanacak yerel mevzuata eklenecek iki kural olacak; i) Kazanç Kapsamına Dahil Etme Kuralı (“Income Inclusion Rule” (“IIR”)); kazancın düşük vergilemeye tabi olduğu ülke kazancının ana işletme bünyesinde vergiye tabi tutulması ve ii) Yetersiz Vergileme Ödeme Kuralı (“Undertaxed Payment Rule” (“UTPR”)),  düşük vergiye tabi iştirak kazancının (i)’de belirtilen ana işletme bünyesinde vergilenmemesi durumunda indirimlerin reddedilmesi ya da eşit tutarda bir düzeltme yapılması.

2. Vergiye Tabi Olma Kuralı (“Subject to Tax Rule” (“STTR”)): Vergi Anlaşması temelli bir kural olup, kaynak ülkelerin, asgari oranın altında vergiye tabi olan belli başlı ilişkili kişi ödemeleri üzerinden vergi alması imkanının sağlanması. 

Küresel Matrah Aşındırma Önleme Kuralları, BEPS 13 No.lu Aksiyon planında belirlendiği üzere 750 MN EUR hasılat sınırını aşan çok uluslu işletmeler için uygulanacaktır. Ancak, ülkeler ana merkezleri kendilerinde yer alan çok uluslu işletmeler için bu sınıra bakılmaksızın Kazanç Kapsamına Dahil Etme Kuralı (“IIR”)’nı uygulayabileceklerdir. 

Yukarıda yer verilen Kazanç Kapsamına Dahil Etme Kuralı (“IIR”) ve Yetersiz Vergileme Ödeme Kuralı (“UTPR”) uygulamasında Küresel Asgari vergi oranı %15 olarak uygulanacaktır. 

Efektif vergi yükü, ülkeler bazında hesaplanacak olup kapsama giren vergiler ve vergi matrahı için ortak bir tanım kullanılacaktır. 

Küresel Matrah Aşındırma Önleme Kuralları, maddi duran varlık ve ücretlerin taşıdıkları değerin en az %5’i (5 yıllık geçiş döneminde en az %7,5) kadarlık bir gelirin uygulama dışında tutulmasını öngörüyor, bu kapsamda esas varlığa dayanan bir formül ile belirlenen kazancın kapsam dışında tutulması sağlanacak. Ek olarak, uluslararası taşımacılık gelirlerinin de istisna tutulması düzenleniyor. 

Ayrıca, uygulamanın amaca uygun şekilde hayata geçirilmesi ve gereksiz uyum maliyetlerinin önlenmesi için bazı sınırlamalar ve mekanizmalar da hayata geçirilecek. 

Gelişmekte olan ülkelerin Yapı II konusunda uzlaşı sağlaması için Vergiye Tabi Olma Kuralı (“STTR”) uygulamasının önemi biliniyor. Bu kapsamda, talep edilmesi halinde, söz konusu kuralda belirtilen oranın altında nominal kurumlar vergisi oranı uygulayarak faiz, royalti ve belirlenen bazı ödemeleri vergileyen üye ülkeler,  gelişmekte olan ülkeler ile imzalamış oldukları çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarında asgari vergi oranına yer verecekler. Dolayısıyla, mevcut çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının tadil edilmesi söz konusu olacak. Vergileme hakkı,  asgari oran ile vergi oranı arasındaki fark tutarı ile sınırlı olarak uygulanacak. Vergiye Tabi Olma Kuralı (“STTR”)’de belirlenecek asgari vergi %7,5-%9 aralığında olacak. 

Sonraki Adımlar

Söz konusu bildiri, Kapsayıcı Çerçeve üye ülkelerin küresel asgari vergi uygulamasının hayata geçirilmesi konusunda hevesli olduklarını göstermekle birlikte esas varlığı olan ve gerçek ekonomik faaliyetler icra eden çok uluslu şirketler üzerinde sınırlı bir etkisinin olması planlanıyor. Bunun ne şekilde sağlanacağını detaylar belli oldukça anlayacağız. Dolayısıyla, Küresel asgari efektif vergi oranı ile kapsam dışında tutulacak gelirler arasında doğrudan bir bağlantı olduğu da kabul ediliyor. Konuyla ilgili detaylar ve uluslararası faaliyetlerine yeni başlayan çok uluslu işletmelerin küresel asgari vergi uygulaması dışında tutulması gibi konular  bir sonraki Ekim 2021 toplantısında görüşülecek. 

Son söz… 

130 ülkenin üzerinde mutabık kaldığı bildiri bir çok ezberi bozacak ve uluslararası vergi kurallarını değiştirecek gibi gözüküyor. Bunun için belirlenen takvim hiç de uzak değil. Ancak, bu arada üzerinde düşünülmesi gereken çok detay ve cevaplanması gereken çok soru var.  Ek olarak, BEPS kapsamında alıştığımız üzere yeni “çok taraflı mekanizmalar”ın kurgulanması de gerekecek gibi.